Dövizler yastık altına giderse?

İsmet Hazardağlı •

Ekonomi
yönetimi, 200 milyar doları geçen döviz hesaplarının daha
fazla artmaması için “kesinti” silahını çekti. Beklenti
vatandaşın döviz almasının önünü kesmek, döviz hesaplarından
çıkıp liraya dönülmesini sağlamak, böylece dövizler liraya
dönerse kurlar gerileyecek.

Yürürlüğe
giren kararla bir
yıldan uzun vadeli döviz mevduat hesaplarında kesinti yani stopaj
oranı
yüzde 13’ten yüzde 18’e vadesiz ve ihbarlı hesaplar ile bir yıla
kadar vadeli hesaplarda yüzde 20’e çıkarıldı.

Bu
işe yarar mı? Bize göre yaramaz. Vatandaş yine döviz alır, bu
defa bankada vadeli hesaplarda tutmaz, kurlardaki artışı bekler,
bir kazanç planlıyorsa buradan sağlamaya çalışır. Devlette
vadesiz hesapların arması sonucu buradan alacağı kesintilerden
yoksun kalır, zarar uğrar. Hem yastık altında para kalmasın
finans sistemine girsin hem de tasarruflar artsın deniliyor diğer
yandan da bu tür kararlarla paranın sistem dışına çıkmasının
yolu açılıyor.

İşin
diğer tehlikeli yönü ise vatandaşın döviz hesaplarını
kapatması vatandaş, . “zaten fazla bir getirisi yok, üstüne bu
kadar yüksek kesinti ödeyeceğime, dolarımı, avromu bankadan
çeker, evde, kasamda, yastık altında tutarım” diyebilir.

O
zaman bankalardan yüksek tutarlı döviz çıkışları yaşanabilir.
Bu da gelecek talebe göre kurlarda istenmeyen yukarı doğru
hareketlere yol açabilir, sonunda aynı kapıya çıkarız.

Böyle
bir gelişme bankalar evet diyebilir mi? Hayır. Döviz tutarlarının
azalması yerine kesintileri karşılayacak oranlarda “el altından”
yüksek faiz vermeye başlarlar. Bugün bankaya sorsanız dolar mı
istersin lira mı, kesinlikle dolar diyeceklerdir. İş bu kadar
basit.

LİRA
STOPAJI DÜŞMELİ

Bu
kararın eksik yönü, lira hesaplarından yapılan kesintilerin
değiştirilmemesi. Eğer döviz almayın paranızı lirada tutun
deniliyorsa o zaman lira hesaplarından yapılacak kesintileri
düşürmeniz gerekir ki vatandaş dövizini bozdurup liraya dönsün.

Şunu
hatırlatalım, geçmişte, benzeri bir uygulama yapılmıştı. O
zaman da döviz stopajları artırılmış, lira da ise yüzde beşe
çekilmişti ancak beklendiği gibi devası boyutlarda vadeli döviz
hesapları bozulmamıştı.

Bugün
için lira hesaplarındaki stopajı düşürürsen liradaki yüksek
faizle bağlantılı olarak belki bir miktar dövizden çıkış
olabilir. Bu da kurları ne kadar geriye çeker, ne kadar etkili olur
bilinmez. Geriye çekerse bu defa tekrar ucuz dövize hücum başlarsa
ne olacak? Ne anladık bu işten?

Arkadaş,
piyasalar, vatandaş, ekonomide rahatlatıcı kararlar bekliyor. Bu
tür tehlikeli sonuçlar doğuracak ya da işe yaramayacak kesinti
oyunları ile bir yere varılmaz.

Çözüm
artık bu tür kararlarla para piyasalarına müdahale edilmemesi.
Bırakın piyasa kendi arz talebi içinde kendi değerlerini
yaratsın. Merkez Bankası’na aylarca faizleri artıma diye baskı
yapıldı. Sonuç ortada.

Bazılarının
deyişiyle “ yönetim düşük faiz, düşük dolar”
takıntısından vazgeçmeli. Bunda daha da ısrar edilirse gün
gelir piyasalar bu takıntıyı kırar, yeni parasal değerlerde
yaşamaya başlarız.Hazır
olmakta da fayda var.

http://bit.ly/2unYZYm • İsmet Hazardağlı • Sonsöz Gazetesi • Son Dakika • Güncel Haberler • Ankara Yerel Gazete