Merkez, 48.9 milyar lira yaktı

İsmet Hazardağlı • #Merkez

Evet,
bildiğiniz bizim Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, geçen yıl
48.9 milyar lirayı yaktı, hem de bu nakit para sıkıntısının
çekildiği dönemde. Nerede yaktı derseniz, kalorifer kazanlarında.
Telaşlanmayın, yakma dediğimiz esasında eskimiş paraların
imhası.

Merkez
Bankası, eskiyen, kirlenen, boya değen, yırtılan, bir kenarı
kopan, çamaşır makinelerinden çıkan, tanınmaz hale gelen ya da
bazı meraklıların üzerlerine not aldığı paraları topluyor.
Daha sonra kırpma makinelerinde çok değişik değerdeki banknotlar
karıştırarak onlarca parçaya bölüyor, küçük parçalar
birbirine karışıyor, ortalık kağıt yığınlarıyla doluyor.

Banka,
geçmiş yıllarda bu kırpılmış paraları sıkıştırarak tuğla
boyutlarındaki bloklara döndürüyordu. Bu işlemden sonra bu
bloklar kamyonlarla ya kendi ya da diğer kamu kuruluşlarının
kalorifer kazanlarında yakılması için bedava gönderiyordu.

Bir
anlamda eski paralar ısınma aracına dönüşüyordu.

Bir
tuğda blok içindeki para tutarı milyonlarca lira değerinde
olabiliyor. Milyonlarca lira para sizin kazanlarında kül olup
gidiyor, siz ise evinizde aybaşını nasıl getiririm diye
düşünüyorsunuz. Her yere doğal gaz geldiği için şimdi tekrar
dönüşüme sokuluyor.

MB,
bunu “Türk lirasını ve itibarını koruma” yasası kapsamında
her yıl sürekli yapıyor. MB, 2017 yılında da yine dolaşımdaki
paranın yaklaşık üçte birini yani 42.4 milyar lirayı imha
etmişti.

YERİNE
YENİSİ GELİYOR

Şunu
belirtelim, imha edilen kağıt parların yerine en kısa sürede
yenisi koyuluyor.

Örneğin
2017 yılında imha edilen paraların yerine değişik değerlerde
50.9, 2018 yılında da 48,9 milyar lira yeni para basarak dolaşıma
sokulmuş. Yani dolaşımdaki para azalmıyor, eksilmiyor. Yeni bir
banknotun basım maliyeti de örneğin 2017 yılı itibarıyla
ortalama 18 kuruş.

Bu
yenileme işlemi biraz da zorunluluktan. Eskiyen yırtılan paraları
bugün, para sayma ve otomatik para ödeme makinelerinden geçmiyor.
Buna ek olarak sürekli sahte para kontrolü de yapıldığından
yıpranmış para kabulü veya ödemesinde zorluklar çıkıyor.
Zaten ATM makinelerinden çekilen paraların çoğunlukla yepyeni
olmasının nedenlerinden biri bu.

Kağıt
paraların gün içinde kaç kişi üzerinden el değiştirdiği
düşünülürse taşıdığı mikroplar açısından eskilerin
ortadan kalkması iyi de oluyor.

MB,
en büyük para imha işlerini liradan altı sıfır atılması
sürecinde yapmıştı. 2006 yılından sonra dolaşımdaki tüm bol
sıfırlı kağıt paralar bugün kullandığımız kağıt paralarla
değiştirilerek toplanmış ve yıllar içinde imha edilmişti.

Bu
yenileme işleri nakit yerine kredi kartı kullanılmasının daha da
yaygınlaşmasıyla azalabilir diyeceksiniz ama dolaşımdaki kağıt
para miktarı geçen yıl bir önceki yıla göre yaklaşık 8.5
milyar lira artmış. Bunun nedeni tek kelime ile enflasyon.

Umarız,
bu gidişle MB, gelecek aylarda daha büyük kupürde örneğin 500
lira değerinde kağıt para basmaya başlamaz, bunun yerine paranı
değeri ve alım gücünü artırıcı uygulamalardan sonuç alır.

http://bit.ly/2UJPQoq • İsmet Hazardağlı • Sonsöz Gazetesi • Son Dakika • Güncel Haberler • Ankara Yerel Gazete